Dịp Tết hàng năm, vào ngày cuối cùng của tháng 12 âm lịch (tháng Chạp), mọi thành viên trong gia đình đều sum vầy. Vào dịp này, mỗi nhà sẽ làm một mâm lễ cúng tất niên để tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên, tiễn năm cũ qua, chuẩn bị đón năm mới đến.
Ở Việt Nam, việc chuẩn bị mâm cỗ cúng cũng tùy thuộc vào đặc trưng của từng vùng miền và phong tục của mỗi gia đình. Tuy nhiên, có những món cơ bản trong mâm cỗ không thể thiếu.
Cụ thể, mâm cỗ tất niên ở miền Bắc thường gồm các món sau:
1. Bánh chưng
2. Dưa hành
3. Giò nạc, giò thủ
4. Nem rán (chả giò)
5. Rau nộm
6. Miến nấu măng
7. Gà luộc
8. Cơm trắng
9. Xôi (gấc, đỗ xanh, dừa…)
Mâm cỗ tất niên của miền Trung thường có những món cơ bản sau:
1. Bánh chưng, bánh tét
2. Dưa muối, củ kiệu
3. Giò lụa
4. Thịt đông
5. Chả ram
6. Măng ninh
7. Canh miến
9. Cơm trắng
Mâm cỗ tất niên của miền Nam thường gồm các món cơ bản sau:
1. Bánh tét
2. Dưa giá, củ kiệu
3. Thịt heo quay
4. Thịt kho tàu
5. Gỏi cuốn
6. Nem rán (chả giò)
7. Gỏi tôm thịt
8. Canh khổ qua nhồi thịt
9. Cơm trắng
Cách bày mâm cỗ cúng cũng hết sức quan trọng, phụ thuộc vào cách bố trí ban thờ của gia chủ. Tuy nhiên, theo quan niệm từ trước đến nay, mâm cỗ mặn nên bày ở một chiếc bàn nhỏ, đặt dưới ban thờ chính, còn mâm ngũ quả, hoa tươi, vàng mã đặt ở trên.
